13 اردیبهشت 1391

بیست نكته درباره مطالعه كتب شهید مطهری و سیر مطالعاتی آثار ایشان

مولف: مدیر سیستم   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:
1

چگونه كتب استاد را مطالعه كنیم كه تا انتهای مسیر ثابت قدم و استوار بمانیم ؟

آن چه در پی می‌آید ، نكاتی چند درباره‌ی مطالعه‌ی آثار شهید مطهری است . امید است كه برای خوانندگان گرامی كارگر افتاده و آن‌ها را در پیمودن هر چه صحیح‌تر این راه یاری كند . البته از خوانندگان عزیز تقاضا دارم ، همه‌ی این نكات را به دقت خوانده و به كار بندند ، هم چنین از انتخاب روش‌های سلیقه‌ای هم به شدت پرهیز كنند .

1 . برای پیمودن هر راهی در ابتدا باید انگیزه‌ی رهرو ، برای پیمودن آن راه به حد بالایی برسد تا اگر موانعی ایجاد شد ، هیچ تردید و تزلزلی در او پدید نیاید .

بسیاری از كسانی كه كتب استاد را برای مطالعه انتخاب كرده و خواندن آن‌ها را هم آغاز نموده‌اند ، به دلیل نداشتن انگیزه‌ی بالا ، در همان ابتدا به قول خودمان بریده‌اند . دانستن اهمیت مطالعه‌ی كتب شهید مطهری ، بزرگ‌ترین عاملی است كه می‌تواند ما را با انگیزه‌ی بالایی به طرف این كتب ارزش‌مند سوق دهد . وظیفه‌ی مقاله‌ی قبلی ، همین ایجاد انگیزه بود .

2 . یكی از عوامل ایست مطالعاتی این است كه خواننده ، روش‌های مطالعه را به صورت مختلط درباره‌ی هر كتابی استفاده می‌كند . هر كتابی را باید با روشی متناسب با هدف آن خواند . گاهی هدف حفظ كردن ، گاهی هم فهمیدن عمیق و دقیق ، در بعضی موارد اطلاع سطحی و در مواردی هم گرفتن دیدگاه ، یا تغییر و تكمیل یك دیدگاه قبلی است .

برای فهم بهتر هدف اخیر ؛ یعنی مطالعه با هدف گرفتن ، تغییر یا تكمیل دیدگاه ، به این مثال توجه نمایید . كسی را تصور كنید كه نسبت به امام دیدگاهی منفی دارد . او به دلیل داشتن چنین دیدگاهی ، نسبت به امام و سخنان ایشان حالت بدی دارد ؛ مثلاً اگر تصویر ایشان را در تلویزیون ببیند ، آن را خاموش می‌كند و اگر سخنان امام را بشنود ، نه تنها آن را جدی نگرفته ؛ بلكه شاید آن را مسخره هم بكند . این شخص به راهنمایی یكی از دوستانش كتابی را درباره‌ی امام مطالعه می‌كند . بعد از خواندن كتاب ، مات و مبهوت مانده و از هر آن چه كه درباره‌ی امام می‌اندیشیده، اظهار پشیمانی می‌كند . اگر بعد از چند ساعت از او بپرسید از آن چه كه درباره‌ی امام خوانده برایتان بگوید ، او در حالی كه چند صد صفحه كتاب خوانده ، بعد از اندكی سخن گفتن ، دیگر چیزی برای گفتن ندارد ؛ یعنی بسیاری از مطالب ، در خاطرش باقی نمانده است و اگر چند سال دیگر او را ببینید و دوباره بخواهید از آن كتاب ، مطالبی را برایتان بگوید ، شاید هیچ چیزی در ذهنش باقی نمانده باشد ؛ اما شما فكر می‌كنید كه چون چیزی از آن كتاب در ذهنش نیست ، مطالعه‌ی كتاب برایش بی‌فایده بوده ؟ مسلم این چنین نیست . او نسبت به امام ، دیدگاهی منفی داشت كه با خواندن آن كتاب ، نظرش عوض شد ؛ حتی اگر یك كلمه هم در ذهنش باقی نباشد ؛ اما اثر آن باقی است .

ما در مطالعه‌ی كتاب‌های استاد مطهری ( حداقل در دور اول ) در پی حفظ تك تك جمله‌ها نیستیم ؛ بلكه در پی‌آن هستیم تا به وسیله‌ی كتاب‌های استاد مطهری با چهره‌ی زیبای اسلام آشنا شویم و دیدگاهی نو و مطابق با واقع نسبت به این دین كامل به دست آوریم . این آشنایی ، با مطالعه حاصل می‌شود ؛ حتی اگر جملات و داستان‌های كتب در ذهنمان باقی نماند .

با توجه به این نكته ، به نكات بعدی می‌پردازیم .

3 . از آن جا كه هدف ما حفظ كردن نیست ؟ پس ، نباید از فراموشی مطالب هراسی داشته باشیم .

4 . همیشه این نكته در ذهنمان باشد كه مفید بودن مطالعه‌ی یك كتاب، فقط در گرو حفظ آن نیست.

5 . حواسمان باشد كه بسیاری از مطالب به ضمیر ناخودآگاه رفته و در موقعیتی مناسب ؛ مثل بحث یا سؤال یادآوری می‌شود .

6 . از نوشتن و خلاصه برداری بپرهیزیم . این كارها سرعت مطالعه را كُند كرده و پس از مدتی انگیزه را كاهش می‌دهند . این گونه كارها برای دور دوم مطالعه است كه معمولاً كسانی كه موفق به مطالعه‌ی یك دوره از كتب استاد می‌شوند ، خودشان برای مطالعه‌ی دور دوم احساس نیاز می‌كنند .

7 . تمام تلاشمان این باشد كه دور اول را به سرعت تمام كنیم .

8 . پیام هر صفحه را بگیریم و بگذریم ؛ پس اگر كلمه یا جمله‌ای برایمان مبهم بود و پیام هم متوقف بر فهم آن نبود ، بدون مكث از آن جمله یا كلمه بگذریم .

 9 . حتماً یك وقت حداقلی برای مطالعه تعیین كنیم و هیچ روزی هم كمتر از آن مطالعه نكنیم ؛ مثلاً هر روز نیم ساعت تا یك ساعت را به مطالعه‌ی آثار شهید مطهری اختصاص دهیم .

10 . از فرصت‌های كم هم برای مطالعه استفاده كنیم . وقت‌های مرده را هم جزء اوقات مطالعه قرار دهیم .

11 . یك صفحه مطالعه را هم غنیمت بشماریم كه قطره قطره جمع گردد ، وانگهی دریا شود.

12 . برای این كه بتوانیم از تمام وقت‌ها برای مطالعه استفاده كنیم ، چه خوب است كه همه جا كتاب استاد را به همراه داشته باشیم . این كار علاوه بر این فایده ، در فرهنگ سازی مطالعه‌ی كتب استاد نقش به سزایی دارد .

13 . تشویق یكدیگر را فراموش نكنیم .

14 . با یادآوری هدف مطالعه‌ی آثار شهید مطهری از این كه دیگران كتاب‌هایی با نام‌های قلمبه سلمبه می‌خوانند ، نگران نباشیم . این نكته را فراموش نكنید كه هدف ، به دست آوردن دیدگاهی صحیح نسبت به دین مبین اسلام است كه بدون داشتن چنین دیدگاهی ، خواندن آن كتاب‌ها نه تنها هیچ فایده‌ای ندارد ؛ بلكه مضر هم هست .

15 . این را هم بدانیم كه فهم كتاب‌های بسیاری از بزرگان دیگر تا حد زیادی برای غیر طلاب آن هم در سطوح بالا ، مشكل و دست نایافتنی است . مطالعه‌ی كتاب‌های استاد ، ما را برای فهم آن كتب هم آماده می‌كند .

16 . از مطالعه‌ی كتب متفرقه بپرهیزیم ؛ مگر در موارد اضطراری .

17 . آسان بودن كتاب‌های اول ، موجب بی‌اهمیتی شما به عمق مطالب نشود . كتاب داستان و راستان كه از ساده‌ترین كتب استاد است ، از عمیق‌ترین كتاب‌های ایشان نیز هست كه جایزه‌ی بین‌المللی یونسكو را به خود اختصاص داده .

18 . نكته‌ی بسیار مهم و كلیدی : اگر كتاب‌های استاد مطهری را بدون داشتن یك سیر مشخص و فقط با انتخاب سلیقه‌ای بخوانیم ، به هدفی كه در پی آن هستیم نخواهیم رسید . ما برای مطالعه ، سیری را پیش‌نهاد می‌كنیم كه دارای این خصوصیات است .

الف ) نویسنده‌ی این سیر یكی از علماست كه به بنده می‌گفت : من بیست و دو سه دور كتاب‌های شهید مطهری را گرفتم و خواندم و به كتاب‌خانه‌ی مسجد هدیه كردم . ایشان با این اندوخته‌ی عظیم مطالعاتی در كنار حرم امام رضا علیه‌السلام این سیر را تنظیم می‌كنند .

ب ) در این سیر ، علاوه بر آن كه در تنظیم موضوعی كتب دقت شده ، هم چنین، چینش كتاب‌ها از آسان به سخت است كه ذهن خواننده را رشد داده ، به گونه‌ای كه وقتی به كتاب‌های تقریباً مشكلی هم‌چون توحید یا عدل الهی و ... می‌رسد ، برای دریافت مطالب آن كتاب‌ها آماده می‌شود . در حالی كه اگر خواننده از همان ابتدا به سراغ این كتاب‌ها برود ، یا از درك مفاهیم آن عاجز بوده و یا این كه دریافت ناقصی خواهد داشت .

ج ) گاهی در مطالعه‌ی یك كتاب سؤالاتی پیش می‌آید كه پاسخ بسیاری از آن‌ها در این سیر ، در كتاب‌های بعدی یافت می‌شود .

د ) این سیر در چهار مرحله‌ی آشنایی با استاد ،‌كتب داستانی ، كتب سخنرانی و كتب دست نویس تنظیم شده است .

سیر پیش نهادی ، در پایان همین گفتار خواهد آمد .

19 . اگر چند نفر با هم تصمیم گرفته‌اید كتاب‌های شهید را مطالعه كنید ، می‌توانید با همكاری ، یكدیگر را در پیش‌برد مطالعه یاری كنید . مواظب باشید كار جمعی ، سرعت مطالعه‌ی شما را كند نكند . نحوه‌ی كار جمعی می‌تواند به این شكل باشد كه افراد گروه ضمن این كه با سرعت هر چه تمام‌تر به مطالعه‌ی كتب می‌پردازند، هر هفته یا دو هفته یك بار گرد هم جمع شده و از كتاب اول استاد (داستان راستان ) بیست الی سی صفحه را مشخص كرده و همه موظف ‌‌شوند قبل از آمدن به جلسه یك بار دیگر صفحات مشخص شده را دوباره مطالعه كرده و وقتی در جلسه حاضر می‌شوند ، هر كس چند صفحه را توضیح دهد . در ضمن افراد گروه ، نكات زیبایی را كه به نظرشان می‌رسد ، برای دیگران بیان می‌كنند .

فایده‌ی این جلسه آن است كه اول آن كه در یك كار جمعی ، افراد با دیدن دوستان خود كه به همین كار مشغولند ، انگیزه‌ی بیشتری برای مطالعه پیدا می‌كنند . دوم آن كه  با اطلاع از میزان مطالعه‌ی افراد گروه ، حس رقابت ایجاد شده و همین امر در سرعت بخشیدن به كار ، كمك شایانی می‌كند . سوم آن كه مطالبی كه یك بار مطالعه شده ، بی آن‌كه به سرعت مطالعه ضربه‌ای وارد شود ، یك بار دیگر مرور می‌شود .

20 . در تمام مراحل مطالعه از هنگامی كه تصمیم به مطالعه می‌گیرید تا زمانی كه مطالعه را آغاز می‌كنید ، از توكل بر خدا و توسل به اهل بیت علیهم السلام غافل نشوید . در جلساتی كه به نام آل الله علیهم السلام برگزار می‌شود ، از امام زمان روحی فداه و اجداد طاهرینش بخواهید كه شما را در این راه كمك كرده و ذهنتان را برای درك معارف ناب دین ، آماده و لایق بگردانند . اعتقاد بنده این است كه یكی از علل مهم شكست در مسیر مطالعه‌ی كتب استاد مطهری و در هر راه معنوی دیگر ، اتكا به خویشتن و غفلت از خداوند است . همه باید بدانیم كه بی توفیق و یاری خداوند و ائمه‌ی معصومین علیهم السلام هر كاری برای رسیدن به معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام ناقص و ابتر خواهد ماند.

  

سیر پیشنهادی مطالعه آثار استاد :

الف ) سرگذشت های ویژه از زندگی استاد مطهری
ب) سیمای استاد از نگاه بزرگان
1- داستان و راستان
2- حكمت ها و اندرزها
3- حماسه حسینی
4- ازادی معنوی
5- ده گفتار
6- پانزده گفتار
7- بیست گفتار
8- سیری درسیره نبودی
9- سیری در سیره ائمه اطهار ( علیهم السلام )
10 – جاذبه و دافعه علی علیه اسلام
11- ولائها و ولایتها
12- خاتمیت
13- ختم نبوت
14- پیامبر امی
15- اسلام و مقتضیات زمان (2جلد )
16 – امدادهای غیبی در زندگی بشر
17- توكل و رضا
18- گریز از ایما و گریز از عمل
19- تكامل اجتماعی انسان
20- انسان كامل
21- انسان شناسی
22- تعلیم و تربیت در اسلام
23- عرفان حافظ
24- حق و باطل
25- مساله حجاب
26- پاسخ های استاد
27- نظام حقوق زن در اسلام
28- اخلاق جنسی در ایران و غرب
29- نهضت های اسلامی در صد ساله اخیر
30- پیرامون جمهوری اسلامی
31- پیرامون انقلاب اسلامی
32- خدمات متقابل اسلام و ایران
33- سیری در نهج البلاغه
34- جهاد
35- آشنایی با قرآن ( 15 جلد )
36- مساله شناخت
37- شناخت در قرآن
38- فطرت
39- فلسفه اخلاق
40- انسان و سرنوشت
41- عدل الهی
42- علل گرایش به مادیگری
43- علوم اسلامی ( 3 جلد )
44- توحید
45- نبوت
46- معاد
47- آشنایی با جهان بینی اسلامی ( 6 جلد )
48- امامت و رهبری
49- قیام و انقلاب مهدی (عج)
50- تاریخ عقاید اقتصادی
51- نظام اقتصادی اسلام
52- مساله ربا
53- نقدی بر ماركسیسم
54- فلسفه تاریخ ( 4 جلد )
55- مقالات فلسفی
56- تعارضات منطقی
57- اصول فلسفه و روش رئالیسم ( 5 جلد )
58- شرح منظومه 
59- شرح مبسوط منظومه ( 4 جلد )
60- حركت و زمان ( 4 جلد )
61- الهیات شفا ( 2جلد )

تعداد مشاهده (660)       نظرات (215)

نظرات کاربران درباره مقاله "بیست نكته درباره مطالعه كتب شهید مطهری و سیر مطالعاتی آثار ایشان"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید